Làng nghề Phú Yên

Làng gốm sứ Phù Lãng

posted May 21, 2012, 7:12 AM by An Bui   [ updated May 21, 2012, 7:12 AM ]

Tới bùng binh cầu vượt ở Bắc Ninh thì rẽ phải theo đường đi Phả Lại, đến trên cột cây số ghi “Phả Lại - 6km” vài trăm mét thì rẽ phải xuống một con đường làng nhỏ nhưng sạch sẽ, chạy giữa những thửa ruộng sâm sấp nước mùa cấy mạ, qua chợ Châu Cầu chừng 5 - 10 phút là tới. Phù Lãng dễ nhận ra bởi những nét riêng biệt điển hình của một làng gốm. Những ngôi nhà gạch trần, mái ngói nhấp nhô dọc hai bên con đường làng đổ bêtông quanh co, lắt léo. Sản phẩm của nghề gốm được xếp đầy sân nhà, bờ ruộng, dọc các lối đi. Nào tiểu quách xếp hàng tầng tầng lớp lớp, nào ống nước tròn vo chất cao ngất bên tường, nào chậu cảnh, bình gốm, chum vại…, cái còn ướt đỏ màu đất, cái đã phơi màu bạc phếch, cái đã qua lò nung lên nước bóng loáng… Mỗi góc vườn, mỗi con đường, mỗi bờ rào là một khuôn hình dễ thương, mộc mạc.

Nó như gìn giữ trong lòng cả một câu chuyện dài về quá khứ của xứ sở Kinh Bắc hôm qua, và ẩn mình trong cái hồn của làng gốm Phù Lãng hôm nay. Người làm gốm ở Phù Lãng còn rất mộc mạc và thân thiện. Vốn là một địa điểm tham quan và chụp ảnh khá lý tưởng cho các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp và không chuyên đến từ Hà Nội, Phù Lãng đã quá quen với những đoàn người tay máy, tay ống lang thang trong làng từ sáng đến trưa, từ trưa đến chiều. Ai cũng hăm hở, len lỏi giữa hằng hà sa số sản phẩm gốm, những ngóc ngách rêu phong, những bức tường được dựng lên từ những tiểu sành vỡ, hỏng, những đống củi xếp hàng như ma trận khắp làng. Người làm gốm ở Phù Lãng không ngại tiếp chuyện khách phương xa, sẵn sàng trả lời tỉ mỉ những công đoạn làm nghề, tay làm miệng nói, những giọt mồ hôi rơi giữa trưa hè nắng gắt, nhưng không phải vì thế mà họ không mỉm cười…


Theo du lịch VN

Độc đáo gốm Quảng Đức

posted May 21, 2012, 7:11 AM by An Bui   [ updated May 21, 2012, 7:11 AM ]

NGHỆ NHÂN CUỐI CÙNG

Xuân này chúng tôi về làng gốm cổ Quảng Đức (xã An Thạch, huyện Tuy An). Trời lất phất mưa bụi. Con sông Cái vẫn hiền và đẹp như xưa, song bên kia sông, làng lụa Tân Châu đã im tiếng thoi đưa từ lâu; bên này sông, không khí sôi động của một làng nghề sầm uất cũng lùi vào dĩ vãng đã hơn nửa thế kỷ. Trong làng chỉ còn đúng hai nhà làm gốm, nhưng chỉ làm những đồ đơn giản, chủ yếu là chậu hoa, quy mô nhỏ. Hỏi những người từ trung niên trở xuống về nghề gốm Quảng Đức chỉ nhận được cái lắc đầu, hoặc có biết thì cũng đại loại là nghe các cụ kể lại…Chiến tranh, giặc giã đã làm cho nghề gốm Quảng Đức lụi tàn. Trong làng chỉ còn hai nghệ nhân biết khá tường tận về gốm cổ Quảng Đức và còn nắm được kỹ thuật chế tác gốm cổ Quảng Đức là cụ Nguyễn Thịnh và Nguyễn Dần, năm nay đều đã ngoài 80 tuổi.

Khi chúng tôi đến nhà, cụ Nguyễn Thịnh đang mệt nằm trên võng, nhưng khi nghe nói đến gốm cổ Quảng Đức, đôi mắt bỗng sáng lên và cụ ngồi dậy trò chuyện với khách. Theo cụ Nguyễn Thịnh, gốm Quảng Đức đã có lịch sử trên 300 năm, khoảng cuối thế kỷ XVI, đầu thế kỷ XVII. Khai sinh ra dòng gốm này là một dòng họ Nguyễn ở Bình Định mang nghề vào. Rất có thể gốm Quảng Đức là sự nối tiếp gốm Gò Sành Bình Định nổi tiếng từ khoảng thế kỷ XII, XIII đến thế kỷ XIV, XV dưới triều Viaya Chămpa và Đại Việt sau này.

Cụ Nguyễn Thịnh cho biết: Khi xưa làng gốm thịnh vượng lắm. Các lò gốm trong làng quanh năm đỏ lửa, trên bến dưới thuyền tấp nập, cả làng lúc nào cũng nhộn nhịp. Nguyên liệu, nhiên liệu dồi dào, cả tỉnh duy nhất chỉ có một làng gốm, đặc biệt vị trí thuận lợi bên bờ sông Cái chính là điều kiện cho nghề gốm Quảng Đức phát triển. Hồi đó hầu như cả tỉnh Phú Yên này đều dùng gốm Quảng Đức, từ cái trã kho cá, cái lu, bọng giếng đến những sản phẩm cao cấp đòi hỏi kỹ thuật cao, thể hiện tinh túy của nghề gốm Quảng Đức như bình, lọ, nậm rượu… Không chỉ ở Phú Yên, gốm Quảng Đức còn có mặt ở các tỉnh khu vực miền Trung - Tây Nguyên và cả ở Nam Bộ. Gần đây người ta phát hiện trong một chiếc tàu đắm được phát hiện tại Bình Thuận cũng có gốm Quảng Đức, điều đó cho thấy có thể gốm Quảng Đức còn được tiêu thụ ở ngoài nước.


ĐỘC ĐÁO GỐM QUẢNG ĐỨC

Cũng củi, cũng đất như bao làng gốm khác, nhưng các nghệ nhân làng Quảng Đức đã cho ra đời một dòng gốm độc đáo không lẫn vào đâu được. Theo ông Phan Đình Phùng, Phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch Phú Yên, sự giản dị, mộc mạc, có phần xù xì, thô ráp của gốm cổ Quảng Đức với màu men giản dị, khiêm nhường nhưng rất bí ẩn đã tạo nên sự hấp dẫn, ấn tượng đối với các nhà nghiên cứu cũng như những người sưu tầm. Bí quyết nào tạo nên sự độc đáo đó? Cụ Nguyễn Thịnh giải thích: Gốm Quảng Đức chỉ làm từ duy nhất đất sét ở xã An Định. Đất sét xanh dùng để chế tác đồ gốm thông dụng, còn đất sét vàng dùng làm đồ gốm cao cấp.

Đất sét xanh trộn với đất sét vàng làm các đồ có kích cỡ lớn như chóe, chậu… Nguyên liệu như thế, còn nhiên liệu cũng có sự đặc biệt, ấy là củi mằng lăng, lửa đượm mà lại lâu tàn. Khi xưa, vùng này mằng lăng bạt ngàn. Ngôi nhà thờ Công giáo lớn nhất Phú Yên ở xã An Thạch có tên là nhà thờ Mằng Lăng có lẽ cũng vì vậy. Yếu tố quyết định làm nên đặc sắc gốm Quảng Đức là vỏ sò. Vỏ sò đầm Ô Loan nhiều vô kể, được chở từ thôn 8 xã An Ninh Đông theo đường sông Cái. Theo quan sát của cụ Thịnh thì vỏ sò được nung nóng chảy ra lớp men bao phủ mặt gốm làm cho sản phẩm có nhiều hình nhiều vẻ trông rất độc đáo.

Anh Trần Thanh Hưng (Trung tâm Truyền hình Việt Nam tại Phú Yên, một người nghiên cứu, sưu tầm gốm Quảng Đức) nói: “Trên thế giới, việc sử dụng vỏ sò để đo nhiệt độ lò đã xuất hiện khá sớm, từ thế kỷ XIII ở Ý, song việc dùng sò huyết ở đầm Ô Loan chèn vào bao gốm, tạo nên hiện tượng hỏa biến trong quá trình nung để làm nên nhiều màu sắc cho sản phẩm thì chỉ có ở gốm cổ Quảng Đức”. Anh Thanh Hưng là người có bộ sưu tập gốm Quảng Đức phong phú nhất hiện nay. Trong ngôi nhà tại 194 đường Nguyễn Công Trứ (TP Tuy Hòa), anh dành hẳn gian phòng lớn nhất để trưng bày gốm Quảng Đức. Đầy ắp những gốm là gốm, từ chóe, chậu đến bình, nậm…, trong đó có cả cặp bình vôi Quảng Đức vốn là sở hữu của Ngô Đình Cẩn.

Mới đây, anh đã cùng với ông Nguyễn Vĩnh Hảo, Giám đốc Bảo tàng tư nhân gốm cổ Gò Sành Vijaya Chămmpa Bình Định mở cuộc triển lãm “Từ Gò Sành đến Quảng Đức” tại Festival Tây Sơn - Bình Định 2008. Anh Hưng cũng cho biết: Thời gian gần đây, trên trang web www.asia.si.edu, mục Nghệ thuật Đông Nam Á đã giới thiệu khá nhiều hiện vật gốm cổ Quảng Đức như bình vôi, hũ rượu, các loại chóe… Rất tiếc là các nhà nghiên cứu ngoài nước chưa biết chính xác xuất xứ của dòng gốm này mà chỉ ghi địa danh sản xuất là Tuy Hòa, miền Trung Việt Nam. Còn tại Việt Nam, gốm Quảng Đức có mặt ở chợ đồ cổ Lê Công Kiều (TP Hồ Chí Minh) và các bộ sưu tập tư nhân nhưng cũng không nhiều người biết địa danh xuất xứ của nó.


BẢO TỒN GỐM QUẢNG ĐỨC

Khôi phục kỹ thuật chế tác gốm Quảng Đức, không để dòng gốm này vĩnh viễn thất truyền là việc làm cấp bách của tỉnh Phú Yên. Ngành Văn hóa - Thể thao - Du lịch Phú Yên cùng Viện Khảo cổ học Việt Nam đang có dự định chế tác lại một mẻ gốm cổ Quảng Đức. Tiến sĩ Nguyễn Giang Hải, Phó viện trưởng Viện Khảo cổ học Việt Nam cho rằng: Công việc không đơn giản nhưng vẫn có thể làm được, vì ở làng Quảng Đức vẫn còn hai nghệ nhân là cụ Nguyễn Thịnh và Nguyễn Dần còn biết kỹ thuật này.

Hiện hai nghệ nhân đều đã ngoài 80 tuổi, không làm sớm e sẽ không kịp. Theo ông Phan Đình Phùng và anh Trần Thanh Hưng, bảo tồn gốm Quảng Đức không phải là khôi phục một làng nghề, đưa sản phẩm gốm Quảng Đức ra cạnh tranh trên thị trường, điều này là không tưởng. Nhưng nếu chế tác thành công gốm cổ Quảng Đức, chúng ta làm được một điều vô cùng ý nghĩa là chứng minh cho không chỉ các nhà nghiên cứu Việt Nam mà cả thế giới về một kỹ thuật chế tác gốm độc đáo riêng có ở Quảng Đức.

Thứ hai là bảo tồn theo cách xây dựng Quảng Đức thành một địa chỉ du lịch, nằm trong quần thể du lịch của địa phương gồm những di tích và thắng cảnh đã được xếp hạng quốc gia rất gần nhau như thành cổ An Thổ, đầm Ô Loan, gành Đá Dĩa, chùa Đá Trắng, mộ và đền thờ chí sĩ Lê Thành Phương, địa đạo gò Thì Thùng… Không còn cảnh nhộn nhịp trên bến dưới thuyền khi xưa, nhưng ngôi làng cổ bên dòng sông thơ mộng này có đủ điều kiện để trở thành một địa chỉ du lịch hấp dẫn. Đây cũng là việc làm ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 400 năm Phú Yên.


(nguồn:Phuyen.online)

Nghề đóng ghe thuyền Đông Tác

posted May 21, 2012, 7:10 AM by An Bui   [ updated May 21, 2012, 7:10 AM ]

Đông Tác nay là khu phố 6, phường Phú Lâm, thành phố Tuy Hòa. Nguyên xưa là một khu rừng rậm nằm phía Đông làng Hoành Lâm (Phú Lâm). Tiền hiền khai khẩn là một người họ Đinh (ông Đinh Quýnh), sau đó, họ Nguyễn đến vùng đất bạch sa (đất cát) này, chọn nơi đây làm chỗ phơi chài lưới và neo đậu tàu thuyền sau khi đánh bắt cá. Ngày qua ngày dân chài các nơi quy tụ về đây lập nghiệp và làng chài Đông Tác hình thành. Cùng với nó nghề đóng ghe thuyền cũng ra đời. Dưới triều Nguyễn, nghề đóng ghe thuyền ở Đông Tác được vua Minh Mạng khen là: ''phóng vượt nhẹ nhàng và phục vụ rất là đắc lực''.

Theo Phuyentourism

Làng bánh tráng Hòa Đa

posted May 21, 2012, 7:10 AM by An Bui   [ updated May 21, 2012, 7:10 AM ]

Làng bánh tráng Hòa Đa: Hòa Đa nay thuộc xã An Mỹ, huyện Tuy An, nguyên xưa là thôn Phú Đa thuộc tổng Trung, huyện Đồng Xuân. Nơi dây có nghề làm bánh tráng khá nổi tiếng. Vào thế kỷ XIX, hầu như nhà nào cũng có một lò bánh tráng. Các lò hoạt động thường xuyên theo từng hộ gia đình. Hiện nay có 262 hộ tham gia, với 530 lao động, trong đó 2 thôn Hòa Đa và Giai Sơn chiếm số lượng nhiều nhất. Sản phẩm bánh tráng Hòa Đa gồm nhiều loại, tiêu biểu nhất là loại bánh tráng mỏng, cuốn ăn với thịt heo luộc và rau sống, trở thành món ăn đặc sản của Hòa Đa. Ngoài Hòa Đa, Phú Yên còn có các làng nghề làm bánh tráng như: Đông Bình (xã hòa An, huyện Phú Hòa), Mỹ Lệ (xã hòa Bình II, huyện Tây Hòa)


Theo Phuyentourism

Làng gốm Quảng Đức

posted May 21, 2012, 7:10 AM by An Bui   [ updated May 21, 2012, 7:10 AM ]

Làng gốm Quảng Đức: Nay thuộc thôn Quảng Đức (còn gọi là xóm Gõ), xã An Thạch, huyện Tuy An. Nghề gốm Quảng Đức hình thành từ thế kỷ XVII và đặc biệt phát triển trong thế kỷ XIX. Bằng những công cụ thô sơ, người thợ gốm Quảng Đức sáng tạo ra những sản phẩm tốt, đạt được sự điêu luyện, tinh xảo. Dưới triều vua Khải Định, nghệ nhân Nguyễn Triêm đem các sản phẩm gốm là chậu hoa, hòn non bộ ra Huế dâng lên vua, được triều đình ban thưởng.


Theo Phuyentourism

Nghề làm mía đường La Hai

posted May 21, 2012, 7:09 AM by An Bui   [ updated May 21, 2012, 7:09 AM ]

Nghề làm mía đường La Hai: Nay thuộc thị trấn La Hai, huyện Đồng Xuân. Đây 1à nơi có nghề nấu đường hình thành từ thế kỷ XVII, phát triển vào thế kỷ XVII - XVIII và thịnh hành và thế kỷ XX. Sách Đại Nam hội điển sử lệ cho biết: ''ở phía Tây - Nam huyện Đồng Xuân người ta rất ngạc nhiên thấy các cây míacao đến 3 m. Việc thu hoạch như ở Quảng Ngãi, các máy ép mía được thiết trí tại chỗ trên đồng ruộng và đặt mía phía dưới theo hình thức các bàn sấy khô được chở bằng ngựa đến Vũng Lấm, nơi đây các tay đi thuyền người An Nam đợi sẵn để xuất khẩu về phía Nam Kỳ''.


Theo Phuyentourism

Làng muối Tuyết Diêm

posted May 21, 2012, 7:09 AM by An Bui   [ updated May 21, 2012, 7:09 AM ]

Nay thuộc xã Xuân Bình, thị xã Sông Cầu, nguyên xưa là Hoa Diêm thôn, thuộc Hà Bạc, huyện Đồng Xuân. Làng muối Tuyết Diêm nằm bên đầm Cù Mông. Đây là nơi có địa hình thuận lợi và có độ nước biển phù hợp với nghề làm muối. Hiện có khoảng 75% số hộ trong thôn sống bằng nghề làm muối. Theo A. Laborde (Công sứ Phú Yên): Muối Tuyết Diêm là ''một thứ muối trắng hoàn hảo''. Hiện nay muối Tuyết Diêm là sản phẩm dùng cho công nghiệp hóa chất.


Theo Phuyentourism

Nghề dệt chiếu Cù Du

posted May 21, 2012, 7:08 AM by An Bui   [ updated May 21, 2012, 7:08 AM ]

Trong các làng nghề truyền thống ở Phú Yên, nghề dệt chiếu Cù Du hình thành rất sớm. Sách Phủ biên tạp lục do Lê Quý Đôn biên soạn năm 1776 có nói đến ''hộ quan tịch (dệt chiếu), hộ cù du (d Tại huyện Tuy Hòa: Làng - nghề dệt chiếu nơi tiếng nhất là Trường Thịnh, nay thuộc thôn Trường Thịnh, xã Hòa Vinh, huyện Đông Hòa và xóm Chiếu nay thuộc phường 7, thành phố Tuy Hòa (nguyên xưa là Thuộc Hà Bạc, huyện Tuy Hòa). Hiện nay có 70 hộ làm nghề.

Tại huyện Đồng Xuân (xưa): Nghề đạt chiếu cù du có xóm chiếu thuộc làng Phú Tân, nay 1à thôn Phú Tân, xã An Cư, huyện Tuy An. Hiện nay có 240 số hộ làm nghề. Sản phẩm chiếu cù du ở Phú Yên gồm 2 loại chủ yếu là chiếu lác và chiếu sợi trân.


Theo Phuyentourism

Nghề dệt lụa Ngân Sơn

posted May 21, 2012, 7:08 AM by An Bui   [ updated May 21, 2012, 7:08 AM ]

Làng Ngân Sơn nay thuộc thị trấn Chí Thạnh, huyện Tuy An. Dưới triều Nguyễn, làng Ngân Sơn có tên Phường Lụa, vì dân cư sống ở nơi đây chuyên nghề dệt lụa và trồng dâu nuôi tằm. Lụa Ngân Sơn nổi tiếng khắp cộng đồng người Việt Nam, Trung Trung kỳ và xuất bán sang tận Hồng Kông với các sản phẩm như lụa lèo, lãnh, nhiễu, gấm, xiến, tít xoa...

Trong các sản phẩm Phường Lụa thì gấm ngũ sắc là mặt hàng quý nhất. Gấm ngũ sắc của nghệ nhân Võ Trưng, làng Ngân Sơn được giải thưởng Hội Nghệ thuật trang trí Paris, được vua Bảo Đại và Hoàng hậu ưa dùng. Nhà vua truyền xuất kho đóng cho ông Võ Trưng mặt khung dệt và ban tặng tấm biển "Hoàng hậu ân tứ'' treo trước khứng dệt, đồng thời phong ông tước Cửu phẩm và một tấm huy chương vàng.


Theo Phuyentourism

Nghề chằm nón Phú Diễn

posted May 21, 2012, 7:07 AM by An Bui   [ updated May 21, 2012, 7:07 AM ]

Nay là thôn Phú Diễn, xã Hòa Đồng, huyện Tây Hòa. Theo Địa bạ Phú Yên lập thời vua Gia Long, Phú Diễn nguyên Phú Hòa thôn, tổng Thượng, huyện Tuy Hòa. Thời vua Minh Mạng đổi thành thôn Phú D Nghề chằm nón Phú Diễn có từ lâu đời. Do việc chằm nón không đòi hỏi sức lực, mà chỉ cần sự khéo tay và cần mẫn, nên thu hút nhiều thành phần lao động tham gia. Dưới thời Nguyễn có hơn 90% hộ gia đình làm nghề này, với 2 loại sản phẩm chủ yếu là nón sụp và nón chóp. Sản phẩm nón Phú Diễn có mặt ở nhiều làng xã trong tỉnh và vùng Nam Trung Bộ.


Theo Phuyentourism

1-10 of 11